RAHİM AĞZI KANSERİ ÖNLENEBİLİR BİR HASTALIKTIR

675 okunma

Özel Tekirdağ Yaşam Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Filiz Erdoğan, halk arasında ‚rahim ağzı kanseri‘ olarak bilinen serviks kanserinin önlenebilir bir hastalık olduğunu; Smear/Pap-smear testi ve HPV ile tarama sayesinde erken tanı ve etkin bir tedavinin mümkün olduğunu bildirdi.

 Rahim ağzı (serviks) kanserinin dünyada 45 yaş altı kadınlarda en sık görülen 2. kanser türü; meme ve akciğer kanserinden sonra kanserden ölümlerin önde gelen 3. nedeni olduğunu belirten Op. Dr. Filiz Erdoğan, dünya çapında 2 dakikada bir, bir kadının serviks kanserinden öldüğünü, tarama programlarının, serviks kanserinin azalmasında önemli bir etkiye sahip olmasına rağmen hala kadınların serviks kanseri nedeniyle öldüğünü bildirdi. Serviks kanserinin Türkiye'de en sık görülen 8. kanser türü olduğuna değinen Özel Tekirdağ Yaşam Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Filiz Erdoğan, konuyla ilgili şu bilgileri verdi:

RAHİM AĞZI KANSERİ NEDİR

   Rahim ağzını oluşturan  hücrelerin anormal büyümesi ve çoğalmasıdır. Rahim ağzı(serviks) rahimin (uterus) doğum kanalına bağlantısını sağlayan alt kısmına verilen isimdir.Üreme sisteminin bir parçasıdır. Ektoserviks olarak adlandırılan dış kısım ve endoserviks olarak adlandırılan iç kısım olmak üzere 2 bölümden oluşur. Bu iç ve dış kısımların yüzeyi farklı tip dokulardan oluşur.Çoğu serviks kanseri bu farklı tip dokunun birleşme noktasından başlar.

   Serviks kanseri aniden ortaya çıkabilen bir kanser türü değildir. Kansere dönüşebilecek hücresel değişiklikler kanserin ortaya çıkmasından yıllar öncesinde başlamaktadır.Bu kanser öncesi hücresel değişiklikleri tanımlamak için squamoz intraepitelyal neoplazi(CIN) ya da squamoz intraepitelyal lezyon(SIL) terimleri kullanılmaktadır.Bu değişikliklerin tespit ve tedavisi mümkün olduğundan serviks kanseri önlenebilir kanser türleri arasındadır.

   Rahim ağzı nın çok sık görülen bir enfeksiyonu olan Human Papiiloma Virüsü(HPV) rahim ağzı kanser ve kanser öncesi değişikliklerin hemen tümünden sorumludur.

 BELİRTİLERİ NELERDİR?

   Serviks kanserinin erken evrelerinde tipik olarak belirti yoktur. En erken bulgu muhtemelen rutin

jinekolojik muayene esnasında saptanan anormal Pap smear sonucu olacaktır. Serviks kanseri

oldukça yavaş gelişir, böylece belirtisiz dönem yıllar sürebilir. Cinsel ilişki sonrası yaşanan vajinal

kanama rahim ağzı kanserinin en sık görülen belirtisidir. Adet dönemi dışında yaşanan ara kanamalar,

menapoz döneminde görülen kanamalar da rahim ağzı kanseri açısından dikkat etmemizi gerektirecek

bulgulardır.

   Adet dönemi dışında çamaşırda lekelenme görülmesi,normalden uzun ve ağrılı olan adet kanamaları,

kanlı sulu akıntı görülebilen diğer belirtilerdir. Tabi ki bu bulgular her zaman rahim ağzı kanseri

olduğunu göstermez.Bazen çok basit sebepleri olabilir.

   İlerlemiş serviks kanserleri  en sık düzenli Pap smear testi yaptırmayan ya da anormal Pap smear sonucu

alıp takiplere devam etmemiş kadınlarda görülür. Serviks kanseri ilerledikçe kanser dokusu çevredeki

dokulara yayılmaya ve zarar vermeye başlar. Buna bağlı olarak ta idrar kaçırma,idrarda kanama,

kabızlık,iştahsızlık,sırt ağrısı, kemik ağrısı,kilo kaybı ilerlemiş rahim ağzı kanseri durumunda

görülebilen bulgulardır.

 

 RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?

   Bir kişinin kansere yakalanma riskini artıran bazı faktörler vardır.Farklı kanserlerin farklı risk faktörleri vardır. Serviks kanseri için risk altındaki kişiler kimlerdir?

   HPV enfeksiyonu olan kadınlar

   HPV aşısı yaptırmamış kadınlar

   Prekanseröz lezyonlar için düzenli Pap smear yaptırmamış kadınlar

   Anormal Pap smear sonucu olan ya da kanser öncesi servikal hücre değişikikleri tanısı öyküsü olan kadınlar

   HPV infeksiyonu riskinin artmasına neden olan birden fazla cinsel partneri bulunan kadınlar

   Erken yaşta ilk cinsel ilişkisinde bulunan kadınlar

   Otoimmün bir durumu, HIV enfeksiyonu ya da Bağışıklık sisteminin zayıflatan herhangi bir durumu olan kadınlar. Zayıf bir bağışıklık sistemi kadında HPV enfeksiyonu gelişme olasılığını artırarak serviks kanseri gelişme riskini arttırır.

   Sigara kullanan kadınlar

 

 SERVİKS KANSERİ TARAMASI NEDİR ? HANGİ SIKLIKLA YAPILIR?

 < 21 yaş: Tarama önerilmemektedir

   21-29 yaş: Sitolojik  (Pap smear) inceleme 3 yılda bir

   30-65 yaş: Human papillomavirus (HPV) ve pap smear  her 5 yılda bir veya 3 yılda bir pap smear taraması

   >65 yaş: daha önceki taramalarında problem yoksa ve hpv negatif ise tarama önerilmemektedir.

  

   Yapılan çalışmalar sonucunda serviks kanseri taramasının hangi sıklıkla yapılması gerektiği

   American Cancer Society (ACS), the American Society for Colposcopy and Cervical Pathology (ASCCP), the American Society for Clinical Pathology (ASCP), the US Preventive Services Task Force (USPSTF), and the American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) gibi komiteler tarafından dünyada standardize edilmiştir

 SMEAR TESTİ (PAP SMEAR) NEDİR? NİÇİN ÖNEMLİDİR?

   Papanicolau smear(PAP smear) testi displazi ve servikal intraepitelyal neoplazi olarak bilinen  serviksin kanser öncesi lezyonlarının kansere dönüşmeden önce tanınp tedavi edilmesine olanak sağlayan bir tarama testidir. Kolay ve ucuz bir yöntemdir. Smear testi alınması son derece basit ve ağrısız bir yöntemdir.

   Eğer mümkünse smear testi için en uygun zaman adetten sonraki 3-10 günlük dönemdir. Test öncesi 3 gün öncesine kadar vajinal fitil,vajinal duş ve cinsel ilişki olmaması testin güvenirliğini artırır. HPV taraması da smear testi sırasında yapılabilir. Böylece rahim ağzı kanserine yakalanma riski daha yüksek olasılıkla tesbit edilmiş olacaktır.

   Vücut dokularının sürekli yenilenmesi nedeni ile kaçınılmaz olarak yüzeylerden hücreler dökülmektedir. Bu dökülen hücrelerin toplanıp özel işlemlerden geçirildikten sonra mikroskopik incelenemsi işlemine sitolojik inceleme denir. Servikal hücrelerin bu şekilde toplanması işlemine smear adı verilir.İlk kez 1930'lu yıllarda Yunanlı bilim adamı "George Papanicolaou" tarafından uygulandığı için onun ismine ithafen "PAP Smear" olarak da adlandırılmaktadır.

Serviks kanseri'nin erken tanısındaki en önemli test smear testidir.

 

 

HPV ENFEKSİYONUNUN SERVİKS KANSERİNDEKİ ROLÜ

   Human papilloma virüs (HPV) cinsel yolla bulaşan ve rahim ağzı kanserine sebep olduğu kesin olarak bilinen bir virüstür. Bulaşma genellikle HPV taşıyan cinsel partnerle cinsel birliktelik sırasında deri ya da müköz membranlara virüsün direkt temasla taşınması ile olur. Nadiren başka bulaşma yolları da vardır.Örneğin HPV ile enfekte bir annenin doğum yapması sonucunda bebekte HPV enfeksiyonu oluşabilir. Rekürren Respiratuar Papillomatozis olark adlandırılır.

   Çoğu kişide HPV enfeksiyonu herhangi bir semptoma yol açmaz.Bir çok hastada geçici enfeksiyon olouşur ve virüs tamamen yok olabilir. Bir kısım hastada ise virüs insan DNA sına yerleşerek kalıcı enfeksiyona neden olur.

   HPV virüsünün bir çok alt tipi mevcuttur ancak bu tipler arasında en sık görülenler tip 6,11,16 ve 18 dir. Rahim ağzı kanserinden ise özellikle 16 ve 18 tipleri sorumludur.6 ve 11 tipleri genital siğillere neden olurlar.kansere yol açmazl

HPV TESTİ NEDİR?

   HPV enfeksiyonunun servikal kanserlerin %90’ından fazlasından sorumlu olması dolayısı ile kadınların HPV enfeksiyonu geçirip geçirmediklerinin tespiti rahim ağzı kanserine yakalanma riski hakkında oldukça yardımcı olacaktır.

   Özellikle uzun süreli ve kalıcı HPV enfeksiyonları rahim ağzı kanseri ile ilişkilidir. HPV enfeksiyonunun erken tespit edilmesi ile rahim ağzı kanserinin oluşması da daha prekanseröz lezyonlar oluşmadan engellenebilecek ya da erken tedavisi mümkün olacaktır.

   30 yaşın üstündeki kadınlara HPV cotest (HPV TARAMA+PAP SMEAR) testi önerilmektedir. Böylece testin güvenilirliği ve etkinliği de artmaktadır

 HPV AŞISI NEDİR VE KİMLERE YAPILIR?

Aşılar 9-26 yaşındaki kızlar/kadınlar için önerilmekte olup, ideal aşılama yaşı 11-12 yaş olarak kabul edilmektedir

  Cinsel yaşam başlamadan önce ve HPV tiplerinden her hangi biri ile karşılaşmamış olmak aşıdan en yüksek korunmayı sağlamaktadır

Cinsel olarak aktif kişilerde HPV aşısı faydalı mıdır?

   Cinsel yaşamı başlamış olan kadınlarda aşı koruyucu olmasına rağmen, cinsel teması olmamış kişilere göre daha az korunmaktadırlar. Bunun nedeni cinsel yaşamı başlamış olanlarda bazı HPV tipleri bulaşmış olabileceğinden aşının koruma gücünde azalma oluşmaktadır. Buna rağmen herhangi bir HPV tipinde bulaşma olsa dahi diğer 3 tipe karşı korumanın devam ettiği görülmektedir.

Gebelik Döneminde Aşı Yapılabilir mi?

   HPV aşısı halen gebelerde önerilmemektedir. Gebelerde ve anne karnındaki bebekler üzerinde, aşının yan etkileri üzerine yeterli kanıt ve araştırmalar yoktur. Bugüne kadar yapılan çalışmalar, gebelerde ve yeni doğan üzerinde istenmeyen etkilerini göstermemiş olmasına rağmen ,mevcut çalışmalar kesin kanıt açısından yetersiz kalmaktadır.

 HPV aşısının etkinliği ne kadar?

   HPV aşısı 4 tip viruse karşı yüzde yüz koruma sağlamaktadır. Bu 4 tip virüsün oluşturabileceği serviks, vulva ,vagina prekanseröz oluşumlarını ve genital siğillerini engellemektedir. Yukarıda belirtilen bu yüksek oranlı koruma 9-26 yaş arasında 4 tip HPV enfeksiyonu ile hiç karşılaşmamış kişileri kapsamaktadır. HPV' nin 4 adet tipinden her hangi biri ile karşılaşmış bireylerde bu koruma oranları düşmektedir. HPV aşısının mevcut prekanseröz lezyonları veya genital siğilleri tedavi edici özelliği kesinlikle yoktur. Koruyucu etki ile tedavi edici etkileri karıştırmamak son derece önemlidir

HPV aşısı kaç yıl süre ile koruyuculuğunu devam etmektedir?

   Aşının kaç yıl süre koruduğu kesin olarak bilinmemektedir. Bugüne kadar yapılan bilimsel çalışmalar, aşının koruyuculuğunun en az 5 yıl olduğunu kanıtlamıştır. Koruyuculuğun 5 yıl üzerinde olabileceği düşünülmektedir fakat yeterli çalışmalar henüz elde yoktur.

Rahim AğzI Kanserinden Korunmak

   Bazı tedbirler alarak rahim ağzı kanseri riskini önemli oranda azaltabilirsiniz.

   HPV Aşısı: Rahim ağzı kanserine yol açan HPV virüsünün en tehlikeli türlerine karşı aşı olabilirsiniz. 12-26 yaş arası kızlara ve genç kadınlara önerilen HPV aşısı HPV virüslerinin %70’inden 5 yıl boyunca korunmanızı sağlar. Bu kadar erken yaşlarda önerilmesinin nedeni aşının etkili olabilmesi için kişinin henüz herhangi bir HPV virüsü taşımamış olmasının gerekmesidir.

   Düzenli Olarak Smear Testi Yaptırın: Düzenli olarak Pap smear testi yaptırmak rahim ağzı kanserinin erken teşhisi ve tam olarak tedavi edilebilmesi için son derece önemlidir.

   Güvenli Cinsel İlişki: Cinsel yolla bulaşan HPV virüsünden korunmak için  prezervatif kullanımı belirgin koruma sağlayacaktır. Yine en önemlisi cinsel partner sayısıdır.Birden fazla sayıda cinsel partnerin olması riski artıracaktır.

   Sigarayı Bırakın: Yapılan araştırmalar sigara kullanan kadınların kullanmayanlara oranla daha çok rahim ağzı kanseri riski taşıdığını ortaya koymaktadır. Buna sigaranın içinde bulunan kimyasal maddelerin bağışıklık sistemini zayıflatmasının neden olduğu düşünülmektedir.

 

Bu Haberler İlginizi Çekebilir

Henüz yorum yapılmadı!

İlk siz yorum yapın!

Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız.
Top